Moskova Metrosu, Komünizm ve Sanat

Derin Metro Durakları ve Karışık Yön Tabelaları

metro_1.jpg

Moskova Metrosu, istasyonlarının derinliği ile ünlü.

Moskova’ya gelmeden önce metro ile ilgili iki şey duymuştum: İlki, Avrupadakilere göre çok karışık olduğu, ikincisi ise yerin çok altında olması nedeniyle metroya iniş-çıkış merdivenlerinin çok dik olduğu. Gerçekten bazı istasyonlar oldukça derinde ama Petersburg’da metro nehrin altından geçtiği için orası daha derinde imiş.  Bir rivayete göre işçiler, metro yapımına -güvenlik nedeniyle- gözleri kapalı götürülürmüş, hatta daha derinlerde, girişleri şu anda kapalı olan, askeri amaçla kullanılan bir hat daha varmış.

Yalnız, karışıklığı konusunda fikrimi değiştirdim. Metro ağı çok güzel kurgulanmış. Tam bir örümcek ağı gibi şehir merkezini sarıyor. İnsanlara karışık gelmesinin nedeni belki de istasyonlardaki tabelaların sadece Kiril Alfabesi ile yazılmış olması. Aslında, alfabeyi çözümlemek çok zor değil. İnternetten bir kaynak bulup, birkaç deneme yaptıktan sonra okumaya başlıyorsunuz. Alfabeyi çözdükten sonra, geriye gideceğiniz yönü bulmak kalıyor. Hata yapsanız bile bir sonraki durakta inip geri dönme şansınız her zaman için var. Tabelalarda başka yerlerde olduğu gibi sadece son durak değil, o yöndeki tüm duraklar yazıyor. Metro haritaları ve metro trenlerinde çift alfabe kullanılmış. Rusya’da metroya girdikten sonra çıkana kadar istediğiniz yöne, istediğiniz kadar gidebilirsiniz. Mesafeye göre ödeme -zon- söz konusu değil, fiyat tek. O da 55 ruble (yaklaşık 3-4 TL civarında). Her bir-iki dakikada bir tren geçiyor. Kaçırdım derdi yok. Kapılar çok kısa sürede kapanıyor. O yüzden yolcular inince, oyalanmadan hemencecik binmek gerekiyor.

Moscow metro map

Moskova Metro Haritası

Metro Ağı ve Metronun Sesi
Metro ağına göre şehrin tam merkezi, kırmızı hat üstündeki Okhotny Ryad (Охотный ряд) metro istasyonu. Kızıl meydan, Kremlin Sarayı ve Vasil Katedrali’nin olduğu tarihi alana bu duraktan ulaşmak mümkün. Yine merkezde, dairesel şekilde yer alan, tüm hatlara ulaşımı sağlayan kahverengi hat metronun en can alıcı hattı. Kahverengi hat, anlatılana göre, ilk planda yokmuş. Plan üzerinde konuşulurken üzerine kahve fincanı bırakılmış, onaya üzerindeki kahve iziyle gidince, plan da bu şekliyle onaylanmış.

Metro anonslarında çok güzel bir şey yapmışlar. İşe giderken (merkeze) doğru anonsları erkek sesinden dinliyorsunuz, eve doğru giderken ise kadın sesinden. Yani erkek işe çağıran, kadın eve çağıran ses gibi. Bu seslendirmenin diğer bir faydası yanlış yöne doğru gidenleri uyarması. Merkeze doğru gitmeyi planlarken, metroda kadın sesi duyarsanız, bir sonraki durakta inip ters yöne binebilirsiniz. Aynı şeyi merkezde, ring yapan kahverengi hat için de düşünmüşler. Saat yönünde erkek, ters yönde kadın sesi duyuluyor. Acaba anlamı, erkekler zaman tüketirken, kadınlar zamanı geri sarıyor gibi bir şey mi?

Yer Altı (Metro) Sanat Galerisi
Moskova Metrosunun tarihi ve estetik özelliklerinden dolayı, Moskova, tur yapılan birkaç metro şehrinden biri. İstasyonların mimarisi harika ve her biri diğerinden farklı. Genelde, dönemin en önemli sanatçıları tarafından yapılmış. Ayrıca, Moskova’dan farklı yönlere hareket eden yedi tren istasyonu mevcut. Örneğin Belarus’a giden tren Belarusskaya (Белору́сскаяistasyonundan kalkıyor, Kiev’e giden Kievskaya (Ки́евская) istasyonundan.

kievskaya

Kievskaya Metro İstasyonu

Metroya Türk Büyükelçiliğine yakın olan ve kahverengi hat üzerinde bulunan Kievskaya (Ки́евская) durağından giriş yapıyoruz. Giriş, adı ve tarzıyla, aynen Paris metrosundakiler gibi (Metropolitan). İstasyonun duvarları mozaiklerle kaplı. Bazılarında, Kiev halkının, Rusya ile kardeşliği ve Sovyetler dönemindeki mutluluğu yansıtılmak istenirken, bazılarında 1917 “Ekim Devrimi” görüntüleri var. Sanatsal yönünden çok ideolojik kaygılar ön plana alınarak yapılmış izlenimini veriyor. Her mozaikte kırmızı bayrak, orak-çekiç gibi bir sembol mutlaka var.

metrolar

Her metro istasyonunun farklı bir tarzı var.

Kahverengi hatta saat yönünde üç durak (anonsta erkek sesi dinleyerek) ilerledikten sonra, Novoslabodskaya (Новослобо́дская) İstasyonuna geliyoruz. Novoslabodskaya “yeni yaşam” demek. Bu istasyonun duvarlarını ise vitray çalışmaları süslüyor. Bu istasyonda, platformun sonunda Pavel Korin tarafından yapılan bir mozaik yer alıyor. Mozaik’teki yer alan mesaj “Dünyada Barış” demek. Dünya barışına adanan bu mozaik ile dünya halklarının barış içerisinde yaşaması dileği vurgulanıyor.

Novoslabodskaya

“Dünyada Barış”

Saat yönünde bir durak daha gittikten sonra da Komsomolskaya (Комсомольская) İstasyonuna geliyoruz. En büyük metro istasyonlarından biri. Belki de en görkemlisi. Adını, Komsomoltsy olarak adlandırılan Genç Komünistler’den alır. İstasyon gönüllü gençler tarafından yapılmış. Rusya’da -birkaç istisna dışında- saray dış cepheleri ve iç duvarları genelde sarıya boyanmaktadır. Bu istasyona adeta saray havası verilmek istenmiş gibidir. Yani bir bakıma bu metro, halkın sarayıdır.

metro_2

Saray izlenimi verilen Komsomolskaya Metro İstasyonu

Komsomolskaya‘dan sonra, kırmızı hatta geçerek dairenin tam merkezindeki istasyon (Okhtony Ryad) ile aynı noktada yer alan, mavi hat üzerindeki “Devrim Meydanı” anlamına gelen Ploshchad Revolyutsii (Пло́щадь Револю́ции) İstasyonuna geçiyoruz. İstasyonun en önemli özelliği, Sovyet halkını ve farklı meslekleri (askerler, çiftçiler, sporcular, yazarlar, pilotlar, işçiler ve okul çocukları) temsil eden çok sayıda heykelin sergileniyor olması. İstasyonda toplam 76 heykel bulunuyor.

metro_4

Ploshchad Revolyutsii Metro İstasyonu

Dikkatimi çeken şey, her geçenin köpek heykelinin önünde durup burnuna dokunduktan sonra yoluna devam etmesi oldu. Sürekli dokunulduğundan olsa gerek, çok sayıdaki bronz heykel arasında tek sarımtırak gözükeni, köpeğin burnu. Dokunmaya iki anlam yüklenmiş: İlki, savaş döneminde aç kalan Sovyet halkının, açlıktan köpekleri yemesi ve bu şekilde hayatta kalabilmeleri nedeniyle hem özür hem de teşekkür anlamında dokunuş; ikincisi ise şans getirdiğine inanılması. İstasyonda dört köpek var, şansını daha fazla artırmak isteyen dört köpeğin de burnuna dokunuyor, daha fazla şans isteyenler ise köpeğe ismiyle sesleniyormuş. Köpeğin adı, “Muhtar”.

metro_5

Köpeğin burnuna dokunmanın şans getirdiğine inanılıyor.

Metro ve Avizeler
Her metro durağında farklı tipte avizeler kulanılmış. En büyükleri Komsomolskaya istasyonunda bulunuyor. Bu vesileyle dünyadaki en ağır avizenin Türkiye’de Dolmabahçe Sarayında, ikincisinin Rusya’da Petersburg’da Puşkin Kasabasında bulunan Katerina Sarayında bulunduğunu öğreniyoruz.

 

metro_3

Her istasyonda, tavanda farklı tarzda avizeler bulunuyor.

 

Nazım’ın Mezarı
Moskova’ya kadar gidip, Nazım Hikmet’in mezarını ziyaret etmemek olmazdı. Metro ile ulaşımı çok kolay. Şehrin güneybatısında yer alıyor. Kırmızı hatta bulunan Sportivnaya (Спорти́вная) istasyonuna gitmek gerekiyor. Moskova Metrosunun önemli özelliklerinden biri de her hattın birbiriyle (kahverengi hatla iki kez) kesişmesi. Yani metroya nereden binerseniz binin mutlaka kırmızı hatla kesişiyor. Sportivnaya İstasyonunun tek çıkışı var. Çıkar çıkmaz hemen sağdan devam etmek gerekiyor. Yaklaşık 100-150 metre gittikten sonra bir kavşağa ulaşıyorsunuz, sola dönüp 50-100 metre daha yürümeniz gerekiyor. Emin olmadığınızda kime “Novodevichy (новодевичий)” diye sorarsanız hemen yolu gösteriyorlar. Aynı isimle anılan manastırı da uzaktan görmeniz mümkün. Manastıra girmeden biraz daha ilerleyince mezarlığın girişine ulaşıyorsunuz. Girişte tabelada mezarlıkların krokisi var ama biraz karışık. Nazım, 152 nolu mezarda yatıyor. Sol koridordan girip sol taraftan sayarsanız, 29. mezar Nazım’a ait. Mezar başında ister istemez hüzünleniyoruz.

Yaşamak bir ağaç gibi tek ve hür
ve bir orman gibi kardeşçesine,
bu hasret bizim..

Nazım

Nazım Hikmet, Novodevichy Mezarlığı, Moskova

Aynı mezarlıkta sağda, bir duvarla ayrılan tarafta (Manastır tarafında) Gogol ve Çehov’un mezarları yer alıyor.

Reklamlar


Kategoriler:Edebiyat/Kültür/Sanat, Gezgin, Her Şey

Etiketler:, , , , , , , , , , , , , , , , , , , ,

1 reply

  1. Sevgili Metin;
    2008 de katıldığım “Beyaz geceler” gemi turunun son durağı Moskova idi. Gerçekten metroları çok etkileyici idi. Çektiğin resimlerle anılarım tazelendi, ama verdiğin bilgilerin çoğu benim için de yeni idi. Biz tur ile gittiğimiz için hızlı gezmek zorundaydık, anladığım kadarıyla sen münferit gittin. Bir şehir ayak ayak yürüyerek tanınıyor. Kızıl meydanın gece ışıklandırması da çok güzel (tavsiye). Kalemine sağlık.

    Liked by 1 kişi

%d blogcu bunu beğendi: