“Birdman” (Kuşadam) ve Çağrıştırdıkları

Resim 1. Ouroboros dövmesi

Resim 1. Ouroboros dövmesi

Uzunca bir süredir İngilizcemizi canlı tutmak için yaptığımız şeylerden biri de, birkaç arkadaş bir araya gelip günde ortalama yarım saat süreyle daha çok güncel filmleri orijinal dilde izlemek. Son izlediğimiz filmlerden biri, bu yıl dört dalda “Oscar” kazanan “Birdman” idi.  Filmin kısa bir süre önce blogumda paylaştığım iki yazının üstüne (Küllerinden Yeniden Doğmak / İkarus, İkarus Yanılgısı ve Hikayenin Gözardı Edilen Yönü) gelmesi ilginç oldu. Çünkü film, her iki konunun içeriği ile ilgili bazı öğeler taşıyordu. Oskarlı filmler bazen tatsız-tuzsuz olabiliyorken, bu sefer filmin “Oscar“ı hakettiğini içtenlikle söyleyebilirim.

Film, kullanılan farklı ve yeni sayılabilecek çekim tekniğiyle dikkat çekiyor. Bu teknik sayesinde, sahneler arasındaki geçişlerde kopukluk ortadan kaldırılmış, bir çeşit bütünlük sağlanmış; ancak tam aksine, filmdeki ana karakter (Riggan) bölünmüş bir kişiliğe sahip. Zaman zaman devreye giren bir iç ses ile (Birdman’e ait ses) sürekli mücadele halinde. Bu bölünmüşlük, başarılı bir Hollywood kariyeri olan, ancak bu kariyeri gözardı ederek, Broadway’da tiyatroda yeni bir oyun sahnelemeye çalışan Riggan’ın çelişkileriyle daha da belirginleşiyor. Bir bakıma popüler kültüre karşı kendince mücadele vermektedir. İç sesi, etrafındaki herkes onu bu popüler kültüre mahkum etmeye çalışırken, o direnmeye, tiyatro oyununu sahnelemek için çabalamaya devam etmektedir. Filmin satır aralarında popüler kültüre yönelik kullanılan eleştirel dil hemen dikkati çekiyor. Filmde kullanılan arka plan müzikleri ise her sahneyi daha canlı kılan önemli bir etkiye sahip.

Sergilemeyi planladığı oyun için çok aranan ve oyuna sonradan dahil edilen karaktere (Mike) göre Riggan’ın devri bitmiştir, artık kendi gibilerin devri başlamıştır. Çünkü Riggan’a göre daha gençtir; medyadaki tanıdıkları aracılığıyla kendini kolayca ön plana çıkaracağını düşünmektedir. Yeni dünyadaki oyunun kurallarını daha iyi bilmektedir. Riggan’ın kendi kızı bile babasını çağın dışında kalmakla eleştirmekte, bu argümanını babasının sosyal medyada yer almadığı, twitter hesabının bile olmadığı tezi üzerinden desteklemektedir. Riggan için her şey kötüye gitmektedir. Parasızdır, bu oyun onun için son bir şanstır ve varını yoğunu ortaya koymuştur. Kızı ile, kızı aynı sette her şeyi planlıyor ve yapıyor olmasına rağmen, arasında ciddi bir kopukluk bulunmaktadır. Herşey kötüye doğru giderken, oyun ön gösterime gelen seyircilerden olumlu tepkiler alır. Oyun sahne almadan önce yapılan son gösterimde Riggan’ın gerçek bir silah kullanarak kendi kafasına ateş etmesi, yenilgisini kabul ettiği ve onun için herşeyin bittiği an gibi gözükür. Oysa, yeniden doğuşunu gerçekleştirebilmesi için ölmesi gerekmiştir.

Phoenix

Resim 2. Zümrüd-ü Anka, Simurg veya Phoenix dövmesi.

Filmde “Yeniden Doğuş” sık sık subliminal mesajlar şeklinde gözüküyor. İlki iç içe geçmiş iki Ouroboros sembolü şeklinde, Riggan’a ters düşen Mike’ın sırtında dövme olarak (Resim 1), ikincisi yine Ouroboros’tan etkilenerek geliştirilen geri dönüşüm sembolü olarak, tiyatro sahnesi ile kulis arasındaki koridorlarda genelde sahneye gidiş yönünde, oyuncuların her geçişinde duvarda, üçüncüsü ise Zümrüd-ü Anka, Simurg veya Phoenix isimleriyle bilinen efsanevi kuşun sembolü olarak kızının kolundaki dövmede (Resim 2). İkarus sembolü ise Birdman karakterinde gizli olarak, bir replikte ise açık bir şekilde belirtiliyor.

Reklamlar


Kategoriler:Edebiyat/Kültür/Sanat, Her Şey

Etiketler:, , , , , , , , ,

%d blogcu bunu beğendi: